қаз

Блогтар

Диверсификация: PROS & CONS

28 сәуір, 2020

site

Алия Кусаинова

Сарапшы

мақаламен
бөлісу

дерек
көздеріне
сілтеме

https://www.facebook.com/CenterResearchConsulting/posts/2688045338094487

2020 жыл сыртқы шоктардан басталды. Коронавирус пандемиясы мұнай бағасының күрт төмендеуімен толықтырылды.

Әртараптандыру мәселесі Қазақстан экономикасы үшін тағы да шиеленісіп кетті.

Оның қажеттілігін түсіну үшін ықтимал салдарды бағалау қажет. Төменде әртараптандырудың негізгі әсерлері көрсетілген. Олардың әрқайсысының диверсификация деңгейі мен бағытына байланысты әртүрлі әсер ету дәрежесі бар.

Оң жақтары

1. Сыртқы шоктарға тұрақтылық

Мысалы, секторлардың шектеулі санына қатты тәуелді болған кезде сыртқы шок негізгі компаниялардың табыстылығына теріс әсер етуі мүмкін. Осының салдарынан жұмыс күшінің босатылуы және жұмыссыздық деңгейінің артуы жүріп жатыр, өйткені экономикада жұмыс күші ауысатын өзге секторлар дамымаған. Бұл әртараптандырудың барабар деңгейінде болдырмауға болатын осы сценарийдің көптеген зардаптарының бірі ғана.

2. Кәсіпкерліктің артуы және жаңа секторлардың пайда болуы
Еңбек ақысы жоғары дамыған секторлардың саны шектеулі болған жағдайда табатын табысының деңгейі жоғары адамдар саны аз болады. Осылайша, әлеуетті кәсіпкерлер халықтың сұраныс деңгейінің болмауы / төмен болуына байланысты нарыққа кіру үшін ынтасы жеткіліксіз болады.

3. Адамның әлеуетін  дамыту
Әр  алуан түрлі қызмет түрлері арасындағы таңдау адамның күшті жақтарына сәйкес өзін-өзі  көрсете білуіне ықпалын тигізеді. Сондай-ақ, білім беру жүйесінің сапасы артады, өйткені оқу ұйымдарының нарық талаптарына бейімделуі жақсарады.

4. Негізгі секторлардағы өнімділікті арттыру әсері тегістеледі.
Технологияларды жаңғырту және инновациялар жұмыс күшіне қажеттілікті төмендетеді. Мәселен, тіпті сыртқы шок болмаған кезде де, әртараптандырудың төмен деңгейі жұмыссыздықтың өсуіне әкелуі мүмкін.

Теріс жақтары

1. Салалардың жойылуы.
Әртараптандыру жаңа салалардың пайда болуына ықпал ететін сияқты, ол ескілердің жоғалуына да ықпалын тигізе алады. Ұзақ мерзімді бұл экономиканың эволюциялық дамуы және өнімсіз салалардың жоғалуы есебінен оң нәтиже береді. Алайда, қысқа мерзімді, салалардың құлдырауы жұмыс күшінің босатылуына және фрикциялық жұмыссыздыққа әкеп соғады.

2. Фокустың өзгеруі
Экономика құрылымының өзгеруі және секторлар арасындағы теңгерімді арттыру экономиканы дамытудағы фокус пен басымдықтардың болмауына алып келуі мүмкін

3. Таңдаудағы әртүрлілік оның күрделенуіне әкелуі мүмкін, бұл экономикадағы ойыншылар үшін артық трансакциялық шығындарды тудырады.

Сонымен, артықшылықтар кемшіліктерге қарағанда салмақты, өйткені кемшіліктері қысқа мерзімді перспективада немесе әртараптандырудың өте жоғары деңгейі жағдайында релевантты болып табылады.

Экономиканы диверсификациялау идеясы жаңа емес, алайда 2020 жылғы оқиға оның өзектілігін және қазақстандық экономика құрылымының барлық жетілдірілмегендігін тұстарын көрсетті. Әзірше қазақстандық экономика мұнай мен металдың бағасымен «тыныс алады», кез келген «вирус» оның тұрақтылығын бұза алады.

Алайда, жайлылық аймағынан шығу ынталандырушы болады және экономика құрылымын өзгерту үшін мүмкіндіктер терезесін ашады.

мақаламен
бөлісу

дерек
көздеріне
сілтеме

https://www.facebook.com/CenterResearchConsulting/posts/2688045338094487

барлығын көрү

Талдау

толығырақ

Блогтар

толығырақ

Жаңалықтар

толығырақ
site