Блогтар
Қоғамда «ойын ережелері» туралы. 2 бөлім
17 шілде 2019
Нуржан Зейнулла
мақаламен
бөлісу
дерек
көздеріне
сілтеме
Белгілі социолог Герт Хофстеде «мәдени өлшемдердің теориясын» әзірледі, соған сәйкес әрбір мәдениет алты көрсеткішпен анықталады.
1. Биліктен үлкен/кіші қашықтық. Бұл өлшем қоғам оның мүшелері арасында биліктің біркелкі бөлінбеуін қабылдайтын дәрежені білдіреді. Осылайша, биліктен қашықтығы жоғары елдерде теңсіздік қоғамдағы қалыпты құбылыс болып саналады, ал иерархия қатаң сақталады. Жетпіс елден астам елдегі сауалнамалар деректерін талдау биліктен жоғары қашықтық теңсіздіктің жоғары деңгейімен, аз орта және үлкен төменгі класпен байланысты екенін көрсетті. Сонымен қатар, мұндай қоғамдардағы адамдар қалаған өзгерістерге қол жеткізу шамасына қарай бейбіт шешімдерге емес, қатыгездікке бейім.
2. Ұжымшылдық/жекешілдік. Индивидуалистік мәдениеттердің өкілдері ұжымдық бірегейлікке қарағанда жеке дамыған, бұл адамдар арасындағы әлеуметтік байланыстарды әлсіз етеді. Осыған байланысты адамдар белгілі бір топ немесе тайпаның мүшелері емес, бірінші кезекте индивидуумдар ретінде қарастырылады. Хофстедтің зерттеулеріне сәйкес, индивидуализм мен ұлттың байлығының деңгейі, сондай-ақ адам құқығын қорғау дәрежесі арасында күшті оң корреляция бар.
3. Болашаққа бағдарлаудың ұзақ мерзімді/қысқа мерзімді болуы. Ұзақ мерзімді кезеңге бағытталған мәдениет болашақ сыйақыға байланысты құндылықтарды, мысалы, ақшаны кейінге жинау, мақсаттарға жетудегі табандылық және өзгермелі жағдайларға бейімделу сияқты сіңіреді. Қысқа мерзімді бағдарланған мәдениеттерде адамдар керісінше қазіргі және өткеніне назар аударады, өйткені олардың күшті ұлттық мақтанышы бар, дәстүрлерді терең құрметтейді және әлеуметтік міндеттемелерді сақтайды. Болашаққа ұзақ мерзімді бағдарлы елдерде жинақтар мен инвестициялардың мөлшері көп. Оның үстіне, Хофстедтің айтуынша, кедей елдерде ұзақ мерзімді бағдар тез экономикалық өсуге алып келеді, ал бай ұлттардың бұл әсері аз көрінеді.
4. Маскулинділік/фемининділік. Эмоционалдық гендерлік рөлдерде айырмашылықтар бар мәдениет маскулиндер болып табылады. Әйелдердің жоғары эмоционалдығы мен ерлердің қаттылығын болжайтын маскулинділік, мысалы, күшті таңдануда және әлсіздерді жек көру, сондай-ақ ата-аналардың нақты шектелген рөлдерінде көрінеді. Деректер көрсеткендей, маскулиндық қоғамдарда функционалды сауатсыз адамдар көп, көп азаматтар кедейшілік шегінен тыс өмір сүреді, ал кедей елдерге гуманитарлық көмекке жұмсалатын шығындар аз.
5. Белгісіздікке төзімділік/қашқақтау. Қоғам мүшелері күтпеген және бейтаныс жағдайларда өзін ыңғайсыз сезінетін дәреже ретінде көрінеді. Белгісіздікті қабылдамайтын мәдениеттерге барлық беймәлім және ерекшеленетін қорқыныш, ксенофобия және барлық ережелерді ұстанушылық тән. Нәтижесінде, белгісіздіктен қашқақтау маскүнемдіктің, күйзелістің жоғары деңгейімен және әрқашан бірдейлендірудің қандай да бір нысанын алып жүру міндеттемесімен бірге жүреді.
6. Тілектерді құптау/ тілектерді шектеу. Қоғамда өмір сүруге және рахат алуға байланысты негізгі және табиғи адами ниеттерді еркін қанағаттандыру қаншалықты рұқсат етілгенінің көрсеткіші болып табылады. Мәдениеттердің осы түрінің өкілдері бақыттың, ашықтықтың, оптимизмнің жоғары деңгейімен ерекшеленеді, бірақ қылмыс деңгейі ұстамды қоғамдарда аз болса да.
мақаламен
бөлісу
дерек
көздеріне
сілтеме
барлығын көрү